Romantyczny i pozytywistyczny sens patriotyzmu na wybranych przykładach z literatury polskiej.

Przyczyny klęski listopadowej przeanalizował również poeta w Grobie Agamemnona. Literatura romantyczna rozumiała więc patriotyzm jako obowiązek całkowitego poświęcenia się dla ojczyzny i prowadzenia walki z zaborcą wszelkimi dostępnymi środkami. Analizowała ona błędy popełniane przez Polaków, ażeby nie powtórzyły się w przyszłości. W epoce tej pretendowała ona do roli przewodniczki narodu, a pisarz do roli jego przywódcy.

Młode pokolenie pozytywistów, które doszło do głosu po 1864 roku, widząc daremność zrywów niepodległościowych, zaczęło nawoływać do skupienia wysiłków na działaniach ekonomicznych, jak również podniesieniu na wyższy poziom kultury ludu, aby w przyszłości mógł on poprzeć zryw narodowy. Dla pozytywistów patriotyzm to praca dla narodu i społeczeństwa. Dlatego z zachwytem pisali oni o postępie nauki, głosili kult wiedzy i rozumu, nawoływali do rozwijania produkcji kapitalistycznej i techniki. Pisarz pozytywista miał więc dzięki swojej twórczości wychowywać społeczeństwo w duchu pracy na rzecz kraju.

Bohaterem, który poświęca całe swoje życie pracy na roli, jest Benedykt Korczyński z powieści Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej. Pragnie on nie dopuścić do utraty majątku i przekazuje go w ręce syna. Rozumie, że przyszły nowe czasy, kiedy Polacy toczą walkę również na śmierć i życie, jak w czasach romantyzmu, ale na polu gospodarczym.

Stanisław Wokulski, bohater Lalki Bolesława Prusa, po powrocie z Syberii, dokąd został zesłany za udział w zrywie 1863 roku, doskonale rozumie, że w czasach, które nadeszły, trzeba myśleć o rozwijaniu przemysłu i handlu i organizować społeczeństwo polskie wokół tych problemów. I choć motorem jego postępowania jest miłość do kobiety, niemniej robi wszystko, ażeby utrzymać się na powierzchni życia, a nawet wypłynąć na wierzch. Odrzuca przesądy i uprzedzenia swojego środowiska i zdobywa majątek w sposób może niezbyt właściwy dla byłego powstańca, ale skuteczny. A wszystko po to, aby móc działać na większą skalę i nie tylko wśród mieszczaństwa, ale i wśród arystokracji. Wspomaga przy tym naukowców, ponieważ wierzy, że tylko rozwój nauki może przyczynić się do zlikwidowania nędzy.

Możemy więc śmiało powiedzieć, że choć romantyczny i pozytywistyczny sens patriotyzmu wyglądał nieco inaczej, w gruncie rzeczy dotyczył wciąż tej samej sprawy – Polski. Metody stosowane były inne: w pierwszym przypadku chodziło o walkę i ofiarę, w drugim o pracę i poświęcenie. Ale cel, ten najważniejszy pozostawał ten sam – wyzwolenie Ojczyzny spod panowania obcego i utrzymanie polskiej obecności kulturowej i gospodarczej na tych terenach.

Strony: 1 2

Zobacz też inne materiały

» Rozważania o naturze ludzkiej na podstawie utworów literackich.
» Rozważania o samobójstwie i życiu za wszelką cenę
» Krztałtowanie rzeczywistości czy poddanie się jej?
» Problematyka utworu Romantyczność Adama Mickiewicza
» "Romantyczność" Adam Mickiewicz
» Oda do młodości - Adam Mickiewicz
» Reduta Ordona - Adam Mickiewicz
» Stepy Akermańskie - Adam Mickiewicz
» Cisza Morska - Adam Mickiewicz
» Żegluga - Adam Mickiewicz

Powiązane kategorie

» Dziady
» Konrad Wallenrod
» Lalka
» Nad Niemnem
» Pan Tadeusz
» Adam Mickiewicz
» Bolesław Prus
» Eliza Orzeszkowa
» Juliusz Słowacki

Komentarze

Jeszcze nie ma komentarzy.

Aby dodać komentarz, zaloguj się.
Jeżeli nie masz jeszcze swojego konta, utwórz je w kilka sekund.

Lalka

Lalka - powieść Bolesława Prusa drukowana w "Kurierze Codziennym" w latach 1887-1889, wydanie osobne w 1890 roku. Prus określił temat swej powieści słowami: "przedstawić naszych polskich idealistów na tle społecznego rozkładu". Zamierzał więc ukazać szeroką panoramę współczesnego sobie społeczeństwa, jednocześnie opisując losy głównych bohaterów, które są zobrazowaniem zamierzeń pisarza. Utwór jest częścią cyklu powieściowego (złożonego z poprzedzającej tę powieść Sławy, Emancypantek i poniekąd Faraona) i Przemian w którym Prus stara się postawić i odpowiedzieć na "wielkie pytania naszej epoki".

Pierwodruk Lalki ukazywał się w warszawskim Kurierze Codziennym w latach 1887-1889. Pierwsza edycja książkowa została wydana w 1890, a więc niemal równocześnie z innymi wybitnymi dziełami polskiego pozytywizmu: Nad Niemnem Orzeszkowej i Trylogią Sienkiewicza.
» Strona główna: Lalka

Szukaj

Lalka - artykuły:

Pokrewne serwisy

Język polski-lektury

Subskrypcja

Chcesz być na bieżąco? Dodaj swój adres e-mail do newslettera!